Het gaat niet om het dingetje, maar om het doen.

Schilder Fred is van net na de oorlog. Hij kent elke steen in Haarlem. Op zijn achtste stond hij op de Botermarkt de Sneeuwwals op zijn accordeon te spelen. Daarna leefde hij een hard leven en sinds zijn veertigste heeft hij last van depressies. Fred woont inmiddels alweer jaren in Heerhugowaard en kwam vier jaar geleden voor het eerst op het activiteitencentrum van de GGZ Noord-Holland-Noord als deelnemer. Volgende maand geeft hij daar voor het derde seizoen schilderles. Fred: ‘Iedereen met wie ik omga is niet goed, maar dat zijn wel de besten.’

Fred (71) gaat me voor over het smalle pad in het tuinhuizen complex. Er is veel regen gevallen en nog meer regen voorspeld. In zijn tuinhuis van vijftien vierkante meter heeft Fred het water voor de koffie vast opgezet.

‘Je bent de eerste niet-kunstenaar die dit ziet,’ roept hij achter me, als ik het huisje binnenstap.
‘Iedereen met wie ik omga is niet goed, maar dat zijn wel de besten.’
Het is een klein huis, met overal rode accenten, gouden figuurtjes en silhouetten van hoge hakken.
‘Alles hier heeft een bedoeling,’ legt Fred uit, terwijl hij enthousiast rondloopt.
‘Aan die rails kan ik schilderijen ophangen en ik weet precies wat in welk kastje zit. Ik houd van orde.’

Fred neemt plaats in een witte stoel met rode bekleding. Op de stoelleuning heeft hij de initialen van zijn twee kleindochters geschilderd. Achter het raam ligt een drassig weiland.

Fred vertelt wat hij maakt: Muziek, gedichten, films, een theaterstuk, nachtkastjes, en schilderijen (een stuk of 3000).
‘Het gaat me niet om het dingetje, maar om het doen. Het is een bepaalde bezetenheid.’

Op 13 december vertelde Fred een herstelverhaal in het activiteitencentrum van de GGZ Noord-Holland-Noord (vanaf 7 maart is het activiteitencentrum gehuisvest op de Taxuslaan 34, red.).

Waarom was hij daarvoor gevraagd en wat heeft hij verteld?
Fred: ‘Ik denk dat Tineke Valkering en Nicole de Vries van de GGZ mij gevraagd hebben, omdat het zoveel beter met mij gaat. Toen ik daar vier jaar geleden voor het eerst binnenkwam liep ik zo.’
Fred staat op en doet voor hoe hij sjokt.
‘Ik heb die middag verteld waar ik vandaan kom en wat ik doe.’

‘Waar kom je vandaan?’ vraag ik vanaf de kleine rode sofa.
‘Ik ben geboren in Haarlem in 1945 in een gezin van vijf kinderen. Zaterdag kippen plukken, op woensdag op de Botermarkt bij verdienen op de accordeon. Ik kende een liedje: De Sneeuwwals, dat speelde ik dan de hele dag. Op de rode schoenen van mijn oudere zus, die mijn vader zwart geverfd had. Op een dag ging het regenen en werden ze paars. Alle jongens lachen natuurlijk, ik schaamde me kapot. Van dat soort dingen krijg je wel wat eelt op je ziel.’

Fred glimlacht: ‘Nu heb ik driehonderd paar schoenen en een hakkentik. Ik schilder bijna alles op hakken. Een koe op hakken is gelijk een dame.’

Fred staat op om een nachtkastje te laten zien en de hakken in zijn tuinhuis aan te wijzen.

‘Tot welke leeftijd ben je naar school gegaan?’ vraag ik.
‘Tot mijn dertiende, geloof ik. Daarna heb ik van alles gedaan. Aardappels bezorgen, in de bouw, een handel in bromfietsen. En de laatste zestien jaar van mijn leven heb ik muziektherapie aan moeilijk opvoedbare kinderen gegeven. Daar had ik eerder aan moeten beginnen, dat vond ik fantastisch.’

Ik vraag Fred wanneer hij voor het eerst geestelijke gezondheidszorg kreeg.
Fred vertelt dat hij vanaf zijn veertigste al heel depressieve buien heeft – ‘daar kom je niet vanaf’- en dat hij zichzelf steeds met behulp van kunst en muziek eruit getrokken heeft. Een jaar of acht geleden belandde hij voor het eerst in een psychose en is Fred een tijdje opgenomen geweest.
‘En daarna kwam ik in aanraking met Tineke Valkering van de GGZ. Een heel lieve vrouw.’

Fred staat op. ‘Wil jij nog koffie?’

Vanuit het keukentje: ‘Het zou leuk zijn als je Tineke Valkering en Nicole de Vries veel veren in hun kont kunt steken. Zij doen fantastisch werk! Daar moet Heerhugowaard heel zuinig op wezen, dat dat soort mensen bestaan.’

‘Waarom ben je zo blij met hen?’ vraag ik, als Fred weer zit.
‘Nou kijk, ik ben heus wel bij een psychiater, dat blijf ik altijd, maar wat je daar niet kan krijgen is een arm om je heen. Bij het activiteitencentrum wel. Tineke en Nicole accepteren alle mensen zoals ze zijn. Er is geen drempel, snap je? Het is heel belangrijk dat het blijft. Veel mensen kunnen anders alleen thuis bij hun pillen zitten.’

‘Werd je door hen gevraagd om schilderles te geven?’
‘Ja, grappig hè! Ik vond het zelf eerst maar een raar idee dat ik mensen een lesje moest leren. Dat zij dat willen. Ik dacht: “Kom ik aan met mijn zwemdiploma!” Ik ben geen officiële schilder. Maar goed, volgende maand ga ik aan het derde seizoen beginnen. Het kunstproject heet het (voor meer informatie zie www.acnhn.nl). Het is veel leuker om iets te geven dan om te krijgen. Dat andere mensen het een verrijking vinden, dat vind ik zo leuk. Je ego wordt echt gestreeld.’

Als ik aanstalten maak om weer richting het station te gaan, bedenkt Fred zich nog iets: ‘Via een van de deelnemers van het kunstproject heb ik dit tuinhuis ook twee jaar geleden gevonden trouwens! Die man woont daar. ‘ Fred wijst uit het raam.

‘Hier kan ik veel beter mijn kunstenaarsvrienden uitnodigen dan thuis. Met hen gaat het er soms heftig aan toe. Hier kunnen we muziek maken, films opnemen, voorstellingen geven. Zoals ik me nu voel is het feest. Iedere dag.’

Tineke Valkering, coördinator activiteitencentrum GGZ Noord-Holland-Noord: ‘Herstelverhalen zijn verhalen van mensen met een psychiatrische aandoening die vertellen wat hen beter heeft gemaakt. De verhalen zijn toegankelijk voor iedereen; voor andere mensen met psychiatrische aandoeningen die kunnen horen hoe iemand anders hiermee omgaat en voor mensen zonder psychiatrische aandoeningen die zich er na een verhaal meer bij voor kunnen stellen. Een verhaal maakt meer indruk dan duizend boeken. Een keer per kwartaal is er een herstelverhaal en dat wordt sinds kort georganiseerd door de Herstelwerkplaats van de GGZ, waar ervaringsdeskundigen werken.

Alle activiteiten die onder Het Kunstproject vallen, waaronder de schilderlessen van Fred, zijn toegankelijk voor iedereen. Mensen zonder indicatie betalen ongeveer een tientje (verschilt per les, red.) en mensen met een indicatie niets.’

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s